มะนาว

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Citrus aurantifolia

วงศ์ : Rutaceae

  มะนาวเป็นไม้พุ่มเตี้ย ทั่วไปจะสูงไม่เกิน 5 ม. มีหนามตามก้านและกิ่ง ใบยาวเรียวเล็กน้อย ใบดกคล้ายใบส้ม มีผลกลมสีเขียว ขนาดประมาณ 4-5 ซม. ดอกมีสีขาวอมเหลือง จะให้ผลผลิตตลอดทั้งปี แต่อาจจะน้อยในช่วงหน้าแล้ง มะนาวจัดเป็นพืชพื้นเมือง

  โดยทั่วๆไปนิยมนำมาใช้ในการปรุงอาหารและนำมาทำเป็นเครื่องดื่ม คือ น้ำมะนาว นอกจากนี้ในเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์บางชนิดยังนิยมที่จะนำมะนาวที่ฝานเป็นชิ้นบางๆ เสียบไว้กับขอบแก้วด้วย เพื่อใช้ช่วยแต่งรสชาดให้ดีขึ้น ในผลมะนาว 1 ลูก จะมีน้ำมันหอมระเหยอยู่ถึง7% จึงอาจจะนำมาใช้เป็นส่วนประกอบในการทำ aromatherapy อีกอันหนึ่ง 

   สำหรับชื่อสามัญนั้น ก็จะเรียกแตกต่างกันออกไป เช่น ภาษาอังกฤษ จะเรียก Mexica lime, West Indian lime, และ Key lime หรือเรียก lime สั้นๆ ก็ได้ สาเหตุที่มีหลายชื่ออาจเป็นเพราะเป็นพืชต่างถิ่น จึงไม่มีชื่อดั้งเดิมในภาษานั้นๆ ทำให้เกิดการเสนอชื่ออื่นๆ มาหลายชื่อก็เป็นได้ คำว่า “ส้มนาว” เป็นภาษาใต้ที่ใช้เรียกมะนาว เช่นเดียวกับทางภาคอีสานเรียกผลไม้บางอย่างว่า”บัก”ในการขึ้นต้น เช่นบักม่วงที่หมายถึงมะม่วง คำว่าส้มในภาษาใต้จะใช้เรียกผลไม้บางชนิดที่มีรสเปรี้ยว อย่าง ส้มนาว ส้มขาม เป็นต้น

สรรพคุณทางยาของมะนาว

   - ช่วยแก้ไอและลดเสมหะ เนื่องจากในน้ำมะนาวจะมีกรดอินทรีย์อยู่หลายชนิด ส่วนมากจะมีรสเปรี้ยว ซึ่งจะช่วยกระตุ้นให้มีการขับน้ำลาย ทำให้ชุ่มคอ จึงสามารถบรรเทาอาการไอได้ และรสเปรี้ยว ยังช่วยกัดเสมหะให้หลุดออกมาด้วย

- ลดอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ แน่นจุกเสียด การที่ผิวสีเขียวสด ของมะนาว ช่วยบรรเทาอาการท้องอืด เฟ้อได้ เพราะในผิวมะนาวมีน้ำมันหอมระเหยหลายชนิด ประโยชน์ของมะนาว

 

- การแก้ต่อมทอนซิลอักเสบ โดยการนำน้ำมะนาว มาผสมรวมกับน้ำผึ้ง ดื่มแก้ทอนซิลอักเสบ

- ช่วยบรรเทาอาการเลือดออกตามไรฟันและแก้โรคลักปิดลักเปิด ซึ่งมีสาเหตมาจากการขาดวิตามินซี มีอาการคือ มีเลือดออกได้ง่ายตามไรฟันและอาจมีเหงือกบวมร่วมด้วย โดยในมะนาวจะมีวิตามินซีอยู่ปริมาณสูง

- ช่วยแก้เสียงแหบได้ โดยการดื่มน้ำมะนาวคั้นเป็นประจำ

- ตามตำรายาไทย มะนาวสามารถช่วยลดไข้ ได้โดยให้นำใบมะนาวที่หั่นเป็นฝอยๆแล้ว มาชงด้วยน้ำเดือด แล้วดื่ม จะสามารถช่วยลดไข้และยังนำมาใช้อมกลั้วคอ ช่วยฆ่าเชื้อโรคได้

- ช่วยแก้ปวดท้อง ขับลม ท้องอืด ท้องเฟ้อ ให้ใช้เปลือกมะนาวสด คลึงหรือทุบเล็กน้อย แล้วชงกับน้ำอุ่น ดื่มเวลามีอาการจะช่วยบรรเทาอาการได้

 - ช่วยรักษาสิว โดยการล้างหน้าให้สะอาด จากนั้นบีบน้ำมะนาว 1 ช้อนชาในถ้วยเล็ก ใช้สำลีจุ่มน้ำมะนาวพอเปียก อาจผสมน้ำเปล่าด้วยก็ได้หากรู้สึกว่าแสบจนเกินไป ป้ายน้ำมะนาวลงบนสิว ทิ้งไว้ทั้งคืนโดยไม่ต้องล้างออก ล้างออกตอนเช้า และทาอีกครั้งก่อนที่คุณจะแต่งหน้า แต่หากรู้สึกว่าน้ำมะนาวนั้นแรงเกินไป แม้ว่าจะผสมน้ำให้เจือจางแล้วก็ตาม ให้ทิ้งไว้ 10 นาที แล้วล้างออกด้วยน้ำเย็น วิธีนี้จะใช้เวลาอย่างน้อย 2 สัปดาห์จึงจะเห็นผล

- ช่วยดับกลิ่นเท้าอันไม่พึงประสงค์ โดยใช้น้ำมะนาวประมาณ 1 ถ้วย และน้ำเปล่าอีก 1 ถ้วย นำมาผสมให้เข้ากัน แล้วใช้สำลีชุบน้ำที่ผสมไว้ มาทาถูให้ทั่วเท้าและตามง่ามนิ้ว ทิ้งไว้ประมาณ 10-15 นาที แล้วล้างออกด้วยน้ำสะอาด ควรทำเป็นประจำทุกสัปดาห์ กลิ่นเท้าที่ไม่พึงปรารถนาจะหมดไป

    มะนาวเป็นพืชพื้นบ้านคู่คนไทยมานาน จะเห็นได้ว่ามีการนำมะนาวมาใช้ประโยชน์ในหลายๆด้าน ทั้งทางยา ทางครัวเรือนและชีวิตประจำวัน ปรุงอาหาร ฯลฯ

ผู้ให้ข้อมูล:   Wajee Kassayom; Date 17 April 2011